Er bestaat niet één ‘cijfer voor microplastics in water’. De resultaten lopen sterk uiteen afhankelijk van de grootte van de gezochte deeltjes, de analysemethode en de gekozen monsters. Sinds enkele jaren detecteren laboratoria steeds kleinere deeltjes. Die vooruitgang vergroot de kennis, maar maakt vergelijkingen tussen studies ook lastiger.
Microplastics en nanoplastics: waar hebben we het over?
De term microplastics verwijst doorgaans naar polymeerfragmenten kleiner dan 5 millimeter, terwijl nanoplastics veel kleiner zijn. De precieze definities van de nanometergrenzen kunnen per publicatie verschillen. Ook hun samenstelling, vorm en herkomst zijn divers: verpakkingen, textielvezels, slijtage van materialen en andere lozingen.
Deze deeltjes worden onderzocht in oppervlaktewater, behandeld water en gebottelde dranken. Een vastgestelde aanwezigheid is op zichzelf echter nog geen inschatting van een gezondheidsrisico.
Waarom vinden sommige studies veel meer deeltjes dan andere?
Stel dat twee laboratoria hetzelfde water onderzoeken. Het eerste detecteert alleen relatief grote fragmenten; het tweede kan deeltjes identificeren die enkele honderden keren kleiner zijn. Het vastgestelde aantal zal noodzakelijkerwijs verschillen. U moet ook weten of het laboratorium bevestigt dat de deeltjes uit plastic bestaan, en of het toevallige verontreinigingen uitsluit die tijdens de monsterneming zijn ingebracht.
Kraanwater versus flessenwater: een complexe vergelijking
Recente studies hebben plasticdeeltjes geanalyseerd in verschillende merken flessenwater en in monsters uit zuiveringsinstallaties. Een studie die eind 2025 in het tijdschrift Science of the Total Environment verscheen, stelde hogere concentraties micro- en nanoplastics vast in flessenwater, met name bij de kleinste deeltjes, voor de monsters die werden onderzocht.
Het zou echter misleidend zijn om deze vaststelling tot een universele regel te maken. Het aantal merken en bemonsteringslocaties en de detectietechniek beperken de reikwijdte van elke studie. Een vergelijking moet gebeuren met dezelfde methode en binnen een afgebakende context.
Het WHO-rapport: wat het zei, en wat het niet zei
In haar rapport van 2019 oordeelde de Wereldgezondheidsorganisatie dat de beschikbare gegevens onvoldoende waren om te besluiten tot een vastgesteld gezondheidsrisico bij de concentraties die in drinkwater werden waargenomen. Ze riep vooral op om de meetmethoden en het onderzoek naar de effecten van langdurige blootstelling te verbeteren. Deze vaststelling betekent niet dat het probleem denkbeeldig zou zijn, en evenmin dat elk gevaar aangetoond zou zijn.
Kunt u deze deeltjes met een huishoudfilter verwijderen?
Het fysiek tegenhouden van deeltjes hangt onder meer af van hun grootte en van de eigenschappen van het filtermedium of het membraan. Een filter dat tests op bepaalde deeltjes kan voorleggen, kan niet automatisch claimen dat het alle micro- en nanoplastics verwijdert. Het verschil tussen een opgegeven poriegrootte en een werkelijk geteste reductie blijft doorslaggevend.
Wilt u filtratietechnologieën vergelijken op basis van uw gebruik, lees dan onze gids Welk waterfilter kiezen?
Wat we blijven volgen
Wetenschappelijke publicaties boeken vooruitgang op twee fronten: kleinere deeltjes detecteren en methoden ontwikkelen die tussen laboratoria vergelijkbaar zijn. Voor een consument blijft het nuttigst om onderscheid te maken tussen de vastgestelde aanwezigheid, de werkelijk gemeten hoeveelheid en de gezondheidseffecten, wat drie verschillende vragen zijn.

